Акните не се само козметички проблем, тие се сигнал дека нешто во кожата не функционира како што треба, затоа постојат повеќе видови на акни.
За некои, започнуваат во тинејџерските години и постепено исчезнуваат. За други, продолжуваат и во зрелата возраст, станувајќи постојан извор на стрес, несигурност и фрустрација.
Но што всушност ги предизвикува?
Зошто кај некои луѓе се појавуваат повремено, а кај други стануваат хроничен проблем?
За да се третираат правилно, прво мора да се разбере како настануваат.
Како започнува процесот на создавање акни?
Сè започнува со хормоните.
Кога хормоните се активни или надвор од баланс, тие го стимулираат создавањето на поголема количина себум — природното масло што кожата го произведува.
Во исто време, се зголемува и производството на мртви клетки на површината на кожата.
Кога овие две работи ќе се спојат:
- вишок масло
- мртви клетки
се создава затнување на порите.
Оваа затната пора е првиот чекор кон појава на акна.
Во оваа фаза, бактеријата C. acnes почнува да се размножува, што доведува до воспаление и создавање на различни форми на акни.
Што ги предизвикува акните?
Иако не постои една единствена причина, постојат повеќе фактори кои можат да придонесат.
Хормонални промени
Ова е една од најчестите причини.
Најчесто се јавуваат за време на:
- пубертет
- менструален циклус
- бременост
- менопауза
Овие промени директно влијаат на продукцијата на себум.
Генетика
Ако родителите имале проблем со акни, шансите се поголеми и кај вас.
Стрес
Стресот го зголемува нивото на кортизол, а тоа може да го влоши воспалението и мрсната кожа.
Несоодветна козметика
Тешки, масни или комедогени производи можат да ги затнат порите и да ја влошат состојбата.
Одредени лекови
Некои терапии, особено кортикостероиди и хормонални препарати, можат да предизвикаат појава на акни.
Дали храната влијае на акните?
Ова прашање е едно од најчестите.
Иако науката сè уште истражува, постојат докази дека храна со висок гликемиски индекс може да придонесе за појава или влошување на акни.
Такви намирници се:
- бел леб
- бел ориз
- чипс
- помфрит
- слатки
- крофни
- газирани пијалаци
- млечни шејкови
Овие намирници брзо го покачуваат шеќерот во крвта, што може да предизвика воспалителни реакции во телото.
Што се хормонални акни?
Хормоналните акни се појавуваат како резултат на дисбаланс на андрогени хормони, особено тестостерон.
Тие најчесто:
- се појавуваат на брадата и вилицата
- се повторуваат циклично
- се подлабоки и поболни
- траат подолго
Ова е тип на акни што често бара поспецифичен пристап.
Видови на акни
Не сите акни изгледаат исто.
Невоспалителни видови на акни
Ова се почетните форми:
Blackheads (црни точки)
Се создаваат кога порите се отворени и содржината оксидира.
Whiteheads (бели точки)
Се создаваат кога порите остануваат затворени.
Воспалителни видови на акни
Овде веќе има активна воспалителна реакција.
Папули
Мали црвени испакнатини.
Пустули
Акни исполнети со гној.
Нодули
Големи, болни и длабоки воспаленија.
Цисти
Најтешка форма, често остава лузни.
Зошто акните се црвени и воспалени?
Кога бактеријата C. acnes почнува да се размножува, телото реагира со воспалителен одговор.
Се ослободуваат супстанции што ги шират крвните садови и предизвикуваат:
- црвенило
- оток
- болка
- чувствителност
Ова е причината зошто активните акни често изгледаат воспалени.
Кога е време за професионален третман?
Ако:
- акните не поминуваат со домашна нега
- стануваат болни и длабоки
- оставаат лузни
- влијаат на самодовербата
тогаш е време за дерматолошка проценка.
Раната интервенција е клучна.
Со правилна дијагноза и индивидуален третман, акните можат значително да се намалат и контролираат.